VSM, mapowanie strumienia wartości, to jedno z podstawowych narzędzi lean. Doskonale sprawdza się wszędzie tam, gdzie procesy w organizacji ulegają stagnacji.
Tam, gdzie mamy do czynienia z zatrzymaniem przepływu informacji lub produktu. VSM umożliwia zapoznanie się z całym procesem produkcji (lub usługi) i zidentyfikowanie punktów, w których istnieje marnotrawstwo. Jakie korzyści może odnieść organizacja z wdrożenia VSM i na czym dokładnie polega?
Jak działa VSM?
VSM to skrót pochodzący od angielskiej nazwy narzędzia, Value Stream Mapping, co oznacza mapowanie strumienia wartości. Metodę tę można zastosować dwukierunkowo. Jeden ze sposobów zakłada, że analizujemy strumień wartości, ustanawiając punktem początkowym klienta. Następnie cofamy się drogą, którą przebywa produkt lub usługa. Drugi sposób polega na przeanalizowaniu całego procesu od dostawcy materiałów do dostawy gotowego wyrobu. Mapowanie strumienia wartości ma na celu udoskonalenie przepływu wartości (materiałów, informacji), stąd uważa się go za jeden z najważniejszych elementów wdrożenia lean.
Cele VSM
VSM pozwala na przeanalizowanie procesu przepływu produktu lub usługi, a dalsze cele metody to:
- Zidentyfikowanie marnotrawstwa i problemów w procesie,
- Stworzenie strategii, dzięki której usprawnimy działanie logistyki i produkcji,
- Stworzenie systemu do zarządzania realizacją zleceń,
- Ustanowienie zasad planowania, obsługi i zaopatrzenia klienta,
- Ustanowienie zasad zarządzania zapasami,
- Utworzenie planu mającego na celu doskonalenie procesu.
Marnotrawstwo a VSM
Marnotrawstwo w koncepcji lean manufacturing, czy też lean management, to wszystkie procesy czy też materiały, które nie dodają wartości do produktu. Dodajmy tu, że wartość powinniśmy rozumieć z punktu widzenia klienta. Na przykład jeżeli podczas analizy VSM natrafimy na czynność, która nie dodaje wartości końcowemu produktowi lub usłudze, to uznamy ją za marnotrawstwo.
Mapa strumienia wartości
Mapa strumienia wartości powstaje w trakcie wdrożenia VSM w organizacji. Mapa taka to odzwierciedlenie poszczególnych etapów procesu produkcyjnego. Pozwala ona na wstępne rozpoznanie poszczególnych kroków podejmowanych podczas całego tego procesu, od momentu pozyskania materiału aż do momentu dostarczenia gotowego wyrobu do rąk ostatecznego odbiorcy.
Tworzenie mapy strumienia wartości
Podczas tworzenia mapy strumienia wartości przechodzimy przez kilka etapów. Pierwszy z nich to analiza zastanego stanu. Następnie tworzymy mapę stanu docelowego oraz plan działań, który będzie miał na celu udoskonalenie przepływu wartości. Na mapie strumienia wartości należy zamieścić takie informacje, jak zapotrzebowanie klientów (i jego zmienność), sposób komunikacji z klientem, czy też czas potrzebny na uzyskanie zapłaty od klienta. Na mapie powinny się też znaleźć takie informacje dotyczące czasu i przepływu informacji wewnątrz firmy.
Efekty wdrożenia VSM
Mapowanie strumienia wartości pozwala na skrócenie czasu przejścia produktu przez cały proces. Co więcej, zwiększa się zdolność reakcji organizacji na zmieniające się zapotrzebowanie na wyroby. Dzięki VSM możemy też spojrzeć na całość procesu z punktu widzenia ostatecznego odbiorcy, co ułatwia zidentyfikowanie wartości i uniknięcie marnotrawstwa.